حضور یوزپلنگ‌ها در تقویم ایران و جهان

یوزپلنگ این گربه‌سان کم‌یاب و  کم‌شمار در سراسر جهان رو به نابودی و خاموشی ابدی است.  شاید به همین منظور روزی را در تقویم به عنوان روز جهانی یوزپلنگ نامگذاری کرده‌اند تا توجه جهانیان حتی برای لحظه‌ای به این سریع‌ترین دونده جهان جلب شود.

چهارم دسامبر ۲۰۱۰ روزی بود که نام یوزپلنگ به عنوان گونه‌ای در معرض انقراض در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی قرار گرفت. این فهرست که مورد استناد جوامع علمی سراسر جهان است هر ساله وضعیت جهانی گونه‌های جانوری و گیاهی آسیب‌پذیر و در معرض خطر انقراض را منتشر می‌کند. یوزپلنگ با تلاش‌های

ادامه نوشته

خوردن گوشت شیر در سوریه و آمریکا

اگر مردم در آمریکا، با خوشحالی از گوشت شیر همبرگر و استیک درست می‌کنند، وضعیت سوریه کار را به جایی کشانده که معترضان برای سد جوع شیرهای باغ‌وحش را سلاخی می‌کنند و آنها را می‌خورند.

عکسی ابتدا در شبکه‌های مجازی و بعد در رسانه‌ها منتشر شد که نشان می‌داد چند نفری مشغول قطعه‌قطعه کردن شیر نر بیچاره‌ای هستند (اینجا). برای خوردن شیر البته در کشور دوست و برادر و مسلمان، سوریه، حکم 

ادامه نوشته

وعده‌ای که عملی شد

بالاخره شورای‌عالی محیط‌زیست پس از هفت سال تشکیل شد. از نخستین وعده‌های معصومه ابتکار تشکیل این شورا بود و وعده دیگرش بهبود شرایط دریاچه ارومیه. 

تشکیل شورای عالی محیط‌زیست گرچه به خودی خود خبر خوش و خوشحال‌کننده‌ای است اما غیبت دو عضو مهم و اصلی در نخستین جلسه این شورا بسیار نگران‌کننده است. سوال اینجاست که چرا وزیر راه و شهرسازی و رییس سازمان برنامه که طبق قانون عضو این شورا هستند در جلسه حاضر نبودند؟ آیا موضوع محیط‌زیست برای آنان جنبه فانتزی و لوکس دارد؟

ادامه نوشته

چرا روز جهانی پرندگان مهاجر؟

رای نخستین بار در سال ۲۰۰۶ روز جهانی پرندگان مهاجر بر پایه یک توافق‌نامه بین‌المللی شکل گرفت. دبیرخانه موافقت‌نامه پرندگان آبزی مهاجر آفریقا-اروآسیا (AEWA) با همکاری دبیرخانه کنوانسیون بین‌المللی حفاظت از گونه‌های مهاجر وحشی (CMS) دومین آخر هفته ماه می را به عنوان روز جهانی پرندگان مهاجر انتخاب کردند. ایده اصلی این روز به سال ۱۹۹۳ بر می‌گردد وقتی که سازمان شکار و صید آمریکا، مرکز پرندگان مهاجر اسمیت‌سونین و آزمایشگاه پرنده‌شناسی کورنل تصمیم گرفتند روزی را به نام پرندگان مهاجر اختصاص دهند و با برپایی جشن و گردهمایی در این زمینه اطلاع‌رسانی کنند. 

اما قرار است در این روز چه اتفاقی بیافتد؟

ادامه نوشته

توفان ماسه و بی‌توجهی همیشگی

نگاهی به فهرست بلندبالای تخریب طبیعت ایران نشان می‌دهد همه وقایع کم و بیش تکرار می‌شوند. تصمیم های اشتباه و سو مدیریت در سال ۹۱ کم نبودند و خبرهای تاسف‌بار نیز هم.

یکی از اخباری که در سایه جوسازی و توجه به موضوعات کم‌اهمیت‌تر به آن چندان پرداخته نشد، توفان ماسه‌ای بود که

ادامه نوشته

مهمترین اجلاس حیات‌وحش و سکوت رسانه‌های وطنی

رسانه‌های وطنی درباره مهمترین اجلاس مربوط به حیات‌وحش که در بانکوک برگزار شد سکوت کردند. اما مگر می‌توان نگفت از شانزدهمین اجلاس سایتس که نمایندگانی از ۱۷۷ کشور جهان از ۴ تا ۱۴ مارس ۲۰۱۳ در بانکوک، پایتخت تایلند گرد هم آمدند تا درباره وضعیت تجارت غیرقانونی گونه‌های در معرض تهدید همفکری کرده و راهکاری برای مبارزه با آن پیدا کنند.

از پیمان سایتس بیش از ۴۰ سال می‌گذرد و برخی از شرکت‌کنندگان عقیده داشتند که این کنوانسیون تا حد زیادی در ارتباط با قاچاق گونه‌ها موفق عمل کرده است. در بازار سیاه و بین‌المللی هر ساله حدود ۳۵۰ میلیون نمونه گیاه و جانور به عنوان غذا، درمان سنتی و حیوانات خانگی غیر بومی خرید و فروش می‌شوند و به دلیل سود سرشار این تجارت، قاچاقچیان حاضرند خطر کنند. مواردی که در این اجلاس بسیار مورد توجه قرار گرفت:

- کشتار فیل‌ها و کرگدن‌ها برای

ادامه نوشته

شکار ۶۰ درصد جمعیت گوزن‌ها در انگلستان

خبری که گاردین منتشر کرده است نشان از تفاوت دیدگاه‌ در عرصه حفاظت از منابع طبیعی بین دو کشور ایران و انگلستان است. بر پایه خبر گاردین، بررسی‌ها و مطالعات انجام شده در انگلستان نشان می‌دهد برای بقای جمعیت گوزن در این کشور باید سالانه نزدیک به یک میلیون راس از این جانوران شکار شوند؛ پیشنهادی برای جلوگیری از انفجار جمعیت.

به عبارت دیگر، تحقیق انجام شده نشان می‌دهد ۵۰ تا ۶۰ درصد جمعیت گوزن‌ها قابل برداشت است. این رقم که گاردین آن را «قتل عام» نامیده است بیش از پیشنهادی است که قبلا اعلام شده و میزان برداشت را ۲۰ تا ۳۰ درصد تخمین زده بود. 

جمعیت کنونی

ادامه نوشته

اغمای زنده‌رود و سکوت هیاهوگران

زاینده‌رود خشک شد. مردم و کشاورزان اصفهانی فریاد کشیدند، انتقال آب به یزد را مختل کردند و یزدیان ناله برداشتند. گفته می‌شود چند نفر نیز جان بر سر اعتراض گذاشته‌اند (گرچه مقامات رسمی این خبر را تکذیب کرده‌اند و برخی نیز آن اعتراض‌ها را توطئه خواندند).  

در حالی که این اعتراض به بی‌آبی و بی‌رمق شدن کشاورزی و اقتصادِ مردم مناطق مرکزی ایران به سرخط خبرهای روز رسانه‌های وطنی و غیروطنی بدل شده، نه تنها فعالان زیست‌محیطی نیرنگستان اهورایی و مخالفان اسبق سدسازی و توسعه و جاده‌سازی سکوت کرده‌اند بلکه از تهران خبر می‌رسد پروژه‌هایی نیز برای آن منتقدان دیروز و خاموشان امروز در راه است.

ادامه نوشته

نرخ جدید حیوانات وحشی و سکوت حامیان

برای طبیعت و حیات‌وحش ایران نمی‌توان آینده روشنی ترسیم کرد. وضعیت موجود نه حاصل یک عامل فشار که برآیند عوامل مخربی است که ظرف ۳۵ سال اخیر عرصه‌های طبیعی را تحت فشار قرار داده است. مهمترین و بزرگترین سهم چنین تخریب‌هایی را باید در تغییر و تخریب زیستگاه جست‌وجو کرد. چنین انگاره‌ای بی شک مورد وثوق جمیع کارشناسان وطنی اهل خرد قرار دارد. حال سوال اینجاست که تخریب زیستگاه از ناحیه چه کسانی یا چه دستگاه‌هایی چنین شتابان انجام می‌شود؟ 

چند تنی از نویسندگان وبلاگ‌ستان سبز در پی پاسخ به این سوال بودند: مدتی سدسازی مورد توجه‌شان قرار گرفت، مدتی حضور دام مازاد در مراتع و جنگل‌ها، مدتی جاده‌سازی و مدتی هجوم‌ به باغ‌ گیاه‌شناسی و مناطق حفاظت شده. اما ناگهان رویه

ادامه نوشته

درویشی که می‌شناختم

محمد درویش را تقریبا تمامی اهالی محیط‌زیست دیگر می‌شناسند. بسیار می‌نویسد و بسیار در تلویزیون و رادیو دیده و شنیده می‌شود. البته طبیعی است در این کثرت، ایرادهایی هم باشد. او لابد چندان دلبسته و دل‌خسته محیط‌زیست است که توصیه نظامی را به عمد نادیده می‌گیرد: سخن کم‌گوی تا در کار گیرند/ که در بسیار بد بسیار گیرند.

سه مثال از نوشته‌های آقای درویش کافی است تا نشان دهد توصیه نظامی چقدر مهم است:

ادامه نوشته

این ۶ و ۳ نازنین

چندی پیش خبری منتشر شد از قول رییس محیط زیست دوره اصلاحات که شاخص عملکرد زیست‌محیطی ایران اسلامی ۶۳ رتبه سقوط کرده است. این خبر سوخته و اشتباه را بسیاری از وب‌سایت‌های وطنی و شمار کثیری از رسانه‌های خارج از کشور منتشر کرده‌اند بدون آن که نیم‌نگاهی به سابقه خبر بیاندازند. برخی از وب‌سایت‌ها منبع را روزنامه جهان صنعت عنوان کرده‌اند. 

شاخص عملکرد زیست‌محیطی

ادامه نوشته

محیط‌بانی دیگر زیر تیغ

محیط‌بان دیگری از دنا به اتهام قتل عمد، حکم اعدام گرفته است. گفته می‌شود علامحسین خالدی در ارتفاعات دنا با شماری شکارچی درگیر شده و یکی از آنان در خلال این درگیری جان به جان‌آفرین تسلیم کرده است. 

خالدی پس از اسد تقی‌زاده دومین محیط‌بان دنا به شمار می‌رود که به اتهام قتل عمد زیر تیغ است و وکلای او به حکم صادره اعتراض کرده‌اند.

درگیری‌های محیط‌بانان با شکارچیان را گویی پایانی نیست. اگر این درگیری‌ها به کشته شدن بی‌انجامد فاجعه‌‌ای رقم می‌خورد بی‌پایان. فرقی هم نمی‌کند که کشته به کدامیک از دو گروه تعلق داشته باشد. خون ریخته را نمی‌توان با آب زمزم هم شست و غبار غمی که به دل می‌نشیند پاک کردنی نیست. 

این وقایع تلخ هر بار که تکرار شود نشان می‌دهد آن به اصطلاح سازمان محیط زیست‌ با دشواری به حیات نباتی خود ادامه می‌دهد. سازمانی که نتواند با وقایع روز هماهنگ و منطبق باشد، یعنی پویایی خود را از دست داده و دیگر سازمان 

ادامه نوشته

محیط‌بان‌هایی که همچنان هستند

در پستی که درباره قوها نوشته بودم اشاره‌ای داشتم به قطع سازمان محیط‌زیست با محیط‌بان‌هایی که در مازندران مشغول کار بودند و قوهای مهاجر را یاری می‌دادند. 

این مطلب از خبرگزاری مهر، نقل شده بود که لینک سایتش را نیز درج کرده بودم تا منبع خبر در دسترس باشد. خبری جدیدتر از آن پیدا نکردم لاجرم گمان این بود که محیط‌بان‌ها با سازمان محیط‌زیست به اجبار وداع گفته‌اند. 

نمی‌دانم چرا چنین خبرهایی تصحیح نمی‌شوند یا اگر می‌شوند چرا خبرهای نادرست از روی خروجی خبرگزاری‌ها برنمی‌دارند.

 به هرحال، دوستی خبر داد که از میان محیط‌بان‌هایی که خبرگزاری مهر گفته اخراج شده‌اند، سه نفر همچنان مشغولند. به گفته این دوست مطلع نه تنها مهدی گلی، نقی نبی زاده، حسین بلودار اخراج نشده‌اند که خوشبختانه به استخدام رسمی سازمان محیط‌زیست در آمده‌اند. او اضافه کرد از باقی اسامی مندرج در خبر خبرگزاری مهر بی‌اطلاع است که آیا مشغول به کار هستند یا نه.

همین که مهدی گلی و دوستانش همچنان شاغلند و از طبیعت حفاظت می‌کنند خبر خوبی است و گرچه خیلی بعید است شاید بتوان امیدوار بود آن مخروبه که سازمان محیط‌زیست نام دارد، اندکی در رویه مدیریتی‌اش تغییری بدهد.

کسی می‌داند کدام رقم درست است؟

به تازگی محمد محمدی‌زاده رییس سازمان محیط‌زیست اعلام کرده است سالانه ۸۰۰ هزار هکتار از جنگل‌های هیرکانی فقط مورد بهره‌برداری صنعتی قرار می‌گیرد. این رقم بیش از اندازه بزرگ و غیر واقعی به نظر نمی‌رسد در صورتی که فرض کنیم کل مساحت جنگل‌های شمال در خوش‌بینانه‌ترین حالت تنها یک میلیون و ۸ هشت هزار هکتار است؟ 

رقمی که رییس دستگاه محیط‌زیست اعلام کرده تنها بهره‌برداری‌های صنعتی را شامل می‌شود و صحبتی از سایر بهره‌برداری ها نیست. در نتیجه می‌توان فرض کرد که حتی اگر به ازای هر درخت کهن فقط یک درخت جدید هم کاشته شود، کمی بیش از دو سال

ادامه نوشته

کمک به قوهای مهاجر در فریدون‌کنار

بیش از سه هزار قو در شالیزارهای فریدون‌کنار فرود آمده‌اند. این رقم در طول ۴ سال اخیر بی‌سابقه است. سال ۸۷ چند روزی را با محمد علی الله قلی و یکی دو دوست مشترک در فریدون‌کنار گذراندم برای دیدن قوهایی که به شالیزارهای آب گرفته پناه آورده‌ بودند. تلاش محمد علی و دو محیط بان بومی منطقه بی‌نظیر بود. متاسفانه نام یکی‌شان را فراموش کردم اما آن دیگری مهدی گلی نام داشت. در جست‌وجوی اینترنتی متوجه شدم که سال گذشته او و چند محیط‌بان دیگر را اخراج کرده‌اند. گرچه جزییات ماجرا را نمی‌دانم اما از آن خرابه‌ای که نام سازمان را یدک می‌کشد نمی‌توان بیش از این توقع داشت.

محمدعلی، در ابتدای کار خودش مبلغی هزینه کرد اما دید کار با هزینه شخصی به سامان نمی‌شود و شروع کرد به اطلاع‌رسانی و جمع‌آوری کمک‌های مردمی. تا جایی که می‌دانم آن سال،

ادامه نوشته

آنگاه که جنوب پا جای پای شمال بگذارد

افزون بر سه میلیارد نفر از ساکنان کشورهای در حال توسعه ناگزیرند برای پخت‌وپز از روش‌هایی سنتی (نظیر سوزاندن درختان یا فضولات دام) استفاده کنند، حدود یک میلیارد و 500 میلیون نفر در سراسر جهان از الکتریسته بی‌بهره‌اند و میلیون‌ها نفری که از برق استفاده می‌کنند توان پرداخت هزینه‌های آن را ندارند. آماری این چنین ساده، ابعادی به مراتب پیچیده و نگران‌کننده دارد که گه‌گاه از نظرها پنهان می‌ماند: مصرف مفرط داشته‌های طبیعی و تخریب شتابان کره مسکون، راه را برای دستیابی به توسعه پایدار سد می‌کند.

شاید به همین دلیل مجمع عمومی

ادامه نوشته

کدام درد محیط‌زیست را باید نوشت؟

دشوارترین مرحله در نوشتن از محیط‌زیست ایران، انتخاب سوژه است. نه این که موضوعی نباشد، چنان شراره‌های تخریب و نابودی به پیکر طبیعت و محیط‌زیست افتاده که نمی‌توان دست به انتخاب زد.

ادامه نوشته

پرندگان تالابی خزر در یک نگاه

کتاب پرندگان تالابی خزر جنوبی تالیف عاطفه عنبرسوز از سوی انتشارات طلایه راهی بازار نشر شده است.

کتاب دربرگیرنده اطلاعاتی است مفید و کاربردی از پرندگانی که در تالاب‌های شمال ایران ممکن است مشاهده شوند. این اطلاعات به طور معمول شامل نام پرندگان (به انگلیسی و فارسی و لاتین)،‌ اندازه، کلید شناسایی، پراکندگی و گاهی صدای آنهاست. اما در کتابی که به تازگی منتشر شده علاوه بر این موارد، نکات مفید دیگری نیز اضافه شده است از جمله طول عمر، تعداد تخم در هر نوبت زادآوری، دوره خوابیدن روی آنها و دوره رشد و آمادگی پرواز جوجه‌ها. این کتاب به همراه یک سی‌دی عرضه می‌شود که در آن ۱۴۰ فایل صوتی از صدای پرندگان معرفی شده قرار دارد.

ادامه نوشته

حدیث عجب و وجب

بالاخره نوبتی هم باشد، نوبت مرکز پژوهش‌های مجلس است. بعد از سال‌ها فریاد و فغان دوستداران محیط‌زیست گزارش کپی‌شده منتشر کرده که نشان می‌دهد تالاب‌های ایران رو به نابودی حتمی است.

در این گزارش آمده است که «دلایل متعددی از قبیل کاهش حجم آب در اثر عوامل طبیعی و انسانی، ورود آلاینده‌های مختلف بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی به محیط‌های تالابی و عدم رعایت حریم زیست‌محیطی و اکولوژیکی تالاب‌ها، تغییر

ادامه نوشته

آتش ابدی در جنگل‌های ایران

هدف‌مند کردن یارانه‌ها آتشی به درخت‌زارهای ایران انداخته است و می‌توان اثرات آن را بیش از حریق ۵۰ روزه‌ای دانست که جنگل‌های شمال را به نابودی کشید. اگر درختان استان‌های شمالی ایران ظرف ۵۰ روز سوختند، معلوم نیست شعله‌ای که هدفمندی یارانه‌ها به جنگل‌ها انداخته چه مدت زبانه بکشد.


در سرزمین خشک و بیابانی ایران، عرصه‌های جنگلی در دو بخش غرب و شمال کشور چون نواری باریک امتداد یافته است.

جنگل‌های شمال این کشور چون نواری حاشیه باریکی را در مجاورت دریای خزر به طول ۸۰۰ کیلومتر سبز کرده‌است که سه استان را در بر می‌گیرد.این عرصه از یخبندان دوران سوم زمین‌شناسی، باقی مانده و به همین دلیل آن را جنگل‌های باستانی نیز لقب داده‌اند.
هر روز از مساحت این جنگل‌های تاریخی و باارزش کاسته می‌شود. بر اساس گزارش

ادامه نوشته