این نوشته دفاع از اینانلو نیست

همه کسانی که اخبار محیط‌زیست را دنبال می‌کنند، حتما خبر شکار قوچ توسط یک مجری تلویزیون را خوانده‌اند. انگشت اتهام بلادرنگ به سمت محمد علی اینانلو نشانه رفت؛ او نیز گفت من نبودم، اخوی‌ بود و اخوی هم گفت من نبودم سرایدارم بود. بعضی‌ها نوشتند سه قوچ یک ساله توسط این یا آن اینانلو شکار شده و بعضی دیگر گفتند یک قوچ سه ساله از نفس افتاده است.

شکار یک قوچ سه ساله (یا سه قوچ یک‌ساله فرقی نمی‌کند) هیچ توجیهی ندارد و به هیچ وجه نمی‌توان آن را حتی رفتاری ورزش‌مابانه قلمداد کرد، اما سوال این است که چرا چنین واقعه‌ای خشم بسیاری را سبب می‌شود اما کشتار ِ شریان‌های اصلی حیات در ایران، حیرت و واکنشی بر نمی‌انگیزد؟ این نوشتار تاملی است کوتاه بر آن چه ما می‌بینیم و آن چه که قرار نیست ببینیم و دم بزنیم:


۱-

ادامه نوشته

نقشه راه کشتار پلنگ‌های وطنی

یشتر خبر رسید که شماری از گربه‌پژوهانِ نامیِ ایران و جهان گرد هم آمدند و جزوه‌ای منتشر کردند که چه کنیم، چه نکنیم تا گربه‌های ساکن ایرانِ اسلامی حفاظت شوند. این جزوه‌ی منتشر شده «نقشه راه حفاظت از گربه‌سانان» نامیده شد و مدیر کل دفتر حیات‌وحش سازمان محیط‌زیست نیز در مصاحبه‌ای ضمن تکرار مکررات همان داستانِ غم‌انگیزِ انقراضِ شیر و ببر اظهار امیدواری کرد که این نقشه راه، منجی عالم گربه‌های ام‌القرای جهان تشیع باشد.

 و درست همین‌ جاست که

ادامه نوشته

حضور یوزپلنگ‌ها در تقویم ایران و جهان

یوزپلنگ این گربه‌سان کم‌یاب و  کم‌شمار در سراسر جهان رو به نابودی و خاموشی ابدی است.  شاید به همین منظور روزی را در تقویم به عنوان روز جهانی یوزپلنگ نامگذاری کرده‌اند تا توجه جهانیان حتی برای لحظه‌ای به این سریع‌ترین دونده جهان جلب شود.

چهارم دسامبر ۲۰۱۰ روزی بود که نام یوزپلنگ به عنوان گونه‌ای در معرض انقراض در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی قرار گرفت. این فهرست که مورد استناد جوامع علمی سراسر جهان است هر ساله وضعیت جهانی گونه‌های جانوری و گیاهی آسیب‌پذیر و در معرض خطر انقراض را منتشر می‌کند. یوزپلنگ با تلاش‌های

ادامه نوشته

خوردن گوشت شیر در سوریه و آمریکا

اگر مردم در آمریکا، با خوشحالی از گوشت شیر همبرگر و استیک درست می‌کنند، وضعیت سوریه کار را به جایی کشانده که معترضان برای سد جوع شیرهای باغ‌وحش را سلاخی می‌کنند و آنها را می‌خورند.

عکسی ابتدا در شبکه‌های مجازی و بعد در رسانه‌ها منتشر شد که نشان می‌داد چند نفری مشغول قطعه‌قطعه کردن شیر نر بیچاره‌ای هستند (اینجا). برای خوردن شیر البته در کشور دوست و برادر و مسلمان، سوریه، حکم 

ادامه نوشته

قانون هم نمی‌تواند حیوان‌آزاری را متوقف کند


خلق را خون‌خوارگی اصل خوشی‌ است

شادی مخلوق از مردم‌کشی است

کودکان از کشتن موران خوشند

مردمان از کودکی مردم‌کشند

مهدی حمیدی


آیا تصویب قانون‌ بر روی کاغذ می‌تواند به ساماندهی امور منجر شود؟ به طور مشخص‌تر آیا تصویب قانونی جدید می‌تواند ریشه حیوان‌آزاری را در ایران امروز بخشکاند؟ این پرسش‌های به ظاهر ساده وقتی مطرح می‌شود که بدانیم نایب رییس فراکسیون مجلس شورای اسلامی گفته است باید قانونی برای برخورد با آزار حیوانات اهلی در اولویت‌ کار مجلس نهم قرار گیرد.

ادامه نوشته

معنای جدید موافقِ شکار

رادیو ایران‌صدا سلسله برنامه‌هایی دارد به عنوان مناظره علمی. یکی از این برنامه‌ها به شکار اختصاص داشت و تیتر آن هم بود « آیا شکار حیوانات موضوعی انسانی است یا غیرانسانی؟»

دو تن از کسانی که در این برنامه به عنوان موافق و مخالف شکار رو به روی هم قرار گرفتند نظرات جالبی داشتند. فرد مخالفِ شکار (پرکارترین فعال محیط‌زیست در فضای مجازی)، در میانه این به اصطلاح مناظره با شکار برای حفظ زیستگاه و امرار معاش جوامع محلی موافق بود. اینجاست که تناقض میان سخنان گوینده دیده می‌شود: با شکار برای امرار معاش موافقیم اما با شکار ورزشی هرگز! آیا حضور شکارچی ورزشی نمی‌تواند در معیشت جامعه محلی اثرگدار باشد؟

اما حرف‌های کسی که در برنامه به عنوان موافق شکار معرفی شد، نگاهی بود مدیریتی به مقوله شکار و نخجیرداری برای حفظ و نگهداری داشته‌های طبیعت ایران و عدم آموزش.

ادامه نوشته

مهمترین اجلاس حیات‌وحش و سکوت رسانه‌های وطنی

رسانه‌های وطنی درباره مهمترین اجلاس مربوط به حیات‌وحش که در بانکوک برگزار شد سکوت کردند. اما مگر می‌توان نگفت از شانزدهمین اجلاس سایتس که نمایندگانی از ۱۷۷ کشور جهان از ۴ تا ۱۴ مارس ۲۰۱۳ در بانکوک، پایتخت تایلند گرد هم آمدند تا درباره وضعیت تجارت غیرقانونی گونه‌های در معرض تهدید همفکری کرده و راهکاری برای مبارزه با آن پیدا کنند.

از پیمان سایتس بیش از ۴۰ سال می‌گذرد و برخی از شرکت‌کنندگان عقیده داشتند که این کنوانسیون تا حد زیادی در ارتباط با قاچاق گونه‌ها موفق عمل کرده است. در بازار سیاه و بین‌المللی هر ساله حدود ۳۵۰ میلیون نمونه گیاه و جانور به عنوان غذا، درمان سنتی و حیوانات خانگی غیر بومی خرید و فروش می‌شوند و به دلیل سود سرشار این تجارت، قاچاقچیان حاضرند خطر کنند. مواردی که در این اجلاس بسیار مورد توجه قرار گرفت:

- کشتار فیل‌ها و کرگدن‌ها برای

ادامه نوشته

خرس‌های قطبی، سیاست و انقراض

نگرانی از روند انقراض خرس‌های قطبی رو به افزایش است. مهمترین تهدید این جانورانِ سفید‌پوش، آب شدن زیستگاه‌شان است. ظرف سه دهه گذشته از حجم دریای منجمد در تابستان ۱۵ تا ۲۰ درصد کاسته شده است است (در تابستان سال گذشته این رکورد شکسته شد و به ۷۶۰ هزار کیلومتر مربع رسید؛ یعنی حدود نصف مساحت ایران).  


سالانه ۸۰۰ خرس قطبی از کشورهای کانادا، دانمارک، نروژ، روسیه و آمریکا شکار می‌شود و تخمین زده شده است که میزان کل این جانوارن ۲۰ تا ۲۵ هزار قلاده باشد. گرچه میزان جمعیت در بعضی مناطق، ثابت یا رو به افزایش است، اما در مجموع کل جمعیت روند نزولی را طی می‌کند.

ادامه نوشته

شکار ۶۰ درصد جمعیت گوزن‌ها در انگلستان

خبری که گاردین منتشر کرده است نشان از تفاوت دیدگاه‌ در عرصه حفاظت از منابع طبیعی بین دو کشور ایران و انگلستان است. بر پایه خبر گاردین، بررسی‌ها و مطالعات انجام شده در انگلستان نشان می‌دهد برای بقای جمعیت گوزن در این کشور باید سالانه نزدیک به یک میلیون راس از این جانوران شکار شوند؛ پیشنهادی برای جلوگیری از انفجار جمعیت.

به عبارت دیگر، تحقیق انجام شده نشان می‌دهد ۵۰ تا ۶۰ درصد جمعیت گوزن‌ها قابل برداشت است. این رقم که گاردین آن را «قتل عام» نامیده است بیش از پیشنهادی است که قبلا اعلام شده و میزان برداشت را ۲۰ تا ۳۰ درصد تخمین زده بود. 

جمعیت کنونی

ادامه نوشته

نرخ جدید حیوانات وحشی و سکوت حامیان

برای طبیعت و حیات‌وحش ایران نمی‌توان آینده روشنی ترسیم کرد. وضعیت موجود نه حاصل یک عامل فشار که برآیند عوامل مخربی است که ظرف ۳۵ سال اخیر عرصه‌های طبیعی را تحت فشار قرار داده است. مهمترین و بزرگترین سهم چنین تخریب‌هایی را باید در تغییر و تخریب زیستگاه جست‌وجو کرد. چنین انگاره‌ای بی شک مورد وثوق جمیع کارشناسان وطنی اهل خرد قرار دارد. حال سوال اینجاست که تخریب زیستگاه از ناحیه چه کسانی یا چه دستگاه‌هایی چنین شتابان انجام می‌شود؟ 


چند تنی از نویسندگان وبلاگ‌ستان سبز در پی پاسخ به این سوال بودند: مدتی سدسازی مورد توجه‌شان قرار گرفت، مدتی حضور دام مازاد در مراتع و جنگل‌ها، مدتی جاده‌سازی و مدتی هجوم‌ به باغ‌ گیاه‌شناسی و مناطق حفاظت شده. اما ناگهان رویه

ادامه نوشته

درویشی که می‌شناختم

محمد درویش را تقریبا تمامی اهالی محیط‌زیست دیگر می‌شناسند. بسیار می‌نویسد و بسیار در تلویزیون و رادیو دیده و شنیده می‌شود. البته طبیعی است در این کثرت، ایرادهایی هم باشد. او لابد چندان دلبسته و دل‌خسته محیط‌زیست است که توصیه نظامی را به عمد نادیده می‌گیرد: سخن کم‌گوی تا در کار گیرند/ که در بسیار بد بسیار گیرند.

سه مثال از نوشته‌های آقای درویش کافی است تا نشان دهد توصیه نظامی چقدر مهم است:


ادامه نوشته

کمک به قوهای مهاجر در فریدون‌کنار

بیش از سه هزار قو در شالیزارهای فریدون‌کنار فرود آمده‌اند. این رقم در طول ۴ سال اخیر بی‌سابقه است. سال ۸۷ چند روزی را با محمد علی الله قلی و یکی دو دوست مشترک در فریدون‌کنار گذراندم برای دیدن قوهایی که به شالیزارهای آب گرفته پناه آورده‌ بودند. تلاش محمد علی و دو محیط بان بومی منطقه بی‌نظیر بود. متاسفانه نام یکی‌شان را فراموش کردم اما آن دیگری مهدی گلی نام داشت. در جست‌وجوی اینترنتی متوجه شدم که سال گذشته او و چند محیط‌بان دیگر را اخراج کرده‌اند. گرچه جزییات ماجرا را نمی‌دانم اما از آن خرابه‌ای که نام سازمان را یدک می‌کشد نمی‌توان بیش از این توقع داشت.


محمدعلی، در ابتدای کار خودش مبلغی هزینه کرد اما دید کار با هزینه شخصی به سامان نمی‌شود و شروع کرد به اطلاع‌رسانی و جمع‌آوری کمک‌های مردمی. تا جایی که می‌دانم آن سال،

ادامه نوشته

چرا صندوقی برای محیط‌بانان و جنگل‌بانان  

چندی پیش خطاب به نویسنده مهار بیابان‌زایی «صندوق حمایت از محیط‌بانان و جنگل‌بانان» را پیشنهاد دادم. پس از آن شماری سوال کردند که چرا به دنبال «صندوق محیط‌زیست» نباشیم؟ محمد درویش نیز در یادداشتی همین موضوع را نوشت و از تشکیل صندوق حامی طبیعت ایران حمایت کرد و از علاقمندان به حفظ محیط‌زیست ایران ممد خواست.

اما چرا اصرار دارم در این مقطع، صندوقی برای حمایت از جنگل‌بانان و محیط‌بانان راه‌اندازی شود و نه صندوق حفاظت یا حمایت محیط‌زیست؟ در پاسخ به این سوال لازم است چند نکته را در نظر بگیریم:

ادامه نوشته

پروژه یوز آسیایی سه سال دیگر می‌ماند  

این خبر خوش است. پروژه بین‌المللی حفاظت از یوز آسیایی و زیستگاه‌های آن سه سال دیگر تمدید شد و تا سال ۲۰۱۵ به کار خود ادامه خواهد داد. 

هومن جوکار،مدیر فعلی پروژه یوز گفته است: «بر اساس بازدیدهای کارشناسان و نماینده مقیم سازمان ملل از سه زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در ایران بودجه ۲۵ هزار دلاری به پروژه اختصاص داده شد.»


در واقع فاز دوم پروژه یوز در سال ۱۳۸۹ آغاز شد و قرار بود تا سال ۹۳ به پایان برسد. پروژه‌ای که از روز اول تا امروز به ابتدایی‌ترین پرسش شرح خدماتش پاسخ نداده است: «چند یوز در ایران وجود دارد؟» 

تقریبا دو سال مانده به

ادامه نوشته

آخوند راستگو، فیس بوک و محمد درویش  

شنیدن سخن راست از ملایی در تلویزیون آه از نهاد همگان برآورد. بعد از زلزله آذربایجان، آخوندی با عمامه سپید رک و پوست کنده گفت: «آنان که صدمه دیده‌اند در آن حادثه تلخ به امید کمک دولت و دیگران نباشند. خودشان هر چقدر در توان دارند از نظر معنوی و مادی کمک کنند که مشکل عزیزانی که مانده‌اند حل بشود، انشالله.»

بسیاری از سخن راست و البته استثنایی این ملا برآشفتند و در فضای مجازی غوغا و شور و از خودگذشتگی نشان دادند. واکنش‌های تند در فضای مجازی اما مجالی نداد تا معنای کلام ملای تلویزیونی و ابعاد آن بیشتر مورد توجه قرار گیرد. او درست گفته است. اساسا در هیچ زمینه‌ای نباید از دولت و حاکمیت انتظاری داشت. نمونه‌اش گرفتاری و تخریب است که محیط‌زیست ایران ما هر روز از سر می‌گذراند. ملای تلویزیونی نسخه‌ای برای مردم زلزله‌زده پیچید که می‌تواند برای درمان درد‌های طبیعت ایران نیز کارساز باشد. حالا که نیست نظارت و غم‌خواری در دستگاه‌های عریض و طویل حاکمیت چرا خود اقدام نکنیم و آستین‌ها را بالا نزنیم؟ 


تجربه پیش از نوروز امسال نشان داد

ادامه نوشته

چند یوزپلنگ در ایران زندگی می‌کنند؟  

یوزپلنگ آسیایی در ایران همواره موضوع بحث و جدل، رقابت، پنهان‌کاری و حتی انکار واقعیت بوده است. چه آن زمان که سه توله یوز را چوپانی در بهار ۱۳۸۲ در بافق یزد آتش زد و رییس اسبق سازمان محیط زیست این خبر را در نخستین مواجهه با خبرنگاری تکذیب کرد. چه وقتی که جانشین او در دولت دهم دو سال پیش گفت کارشناسان بین‌المللی در ارزیابی خود اعلام کرده‌اند پروژه یوز‌پلنگ آسیایی موفق‌ترین پروژه حفاظتی دنیاست و چه امروز که جمعیت یوزها در ایران سوژه داغ محافل زیست‌محیطی و حتی غیرزیست‌محیطی است.


دور جدید مناقشه‌ها و اظهارنظرهای گاه متناقض درباره جمعیت این گربه در حال انقراض پس ازسخنرانی محمد محمدی‌زاده، رییس سازمان محیط‌زیست در مهرماه سال‌جاری آغاز شد. او در جریان یازدهمین اجلاس متعاهدین کنوانسیون تنوع زیستی در حیدرآباد هند گفت بر پایه مطالعات جدید، حداقل ۵۰ یوز در ایران زندگی می‌کنند. طی یازده سال گذشته این نخستین بار بود که بالاترین مقام محیط‌زیست کشور چنین رقمی را اعلام می‌کرد. پیش‌تر، کارشناسان از وجود ۷۰ تا ۱۲۲ قلاده یوزپلنگ خبر می‌دادند. تخمینی که مبنای آن به ۱۳ سال پیش و پایان‌نامه کارشناسی یک دانشجوی رشته محیط‌زیست باز می‌گردد. در سال‌های اخیر کمتر اشاره‌ای به پایان‌نامه‌ای‌ شده که تدوین‌گرش این روزها مدیریت پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی را به عهده دارد.

با بالا گرفتن بحث‌ها درباره جمعیت یوز در

ادامه نوشته

بهایی گزاف برای پاسداری از طبیعت ایران  

شماری‌ گمان می‌کنند کار کردن در طبیعت، حضور مدام در عرصه‌های طبیعی و حفاظت از آنها می‌تواند چه شغل لذت‌بخش و مفرحی باشد. غافل از آن که چنین مشاغلی تا چه حد خطر آفرین است و به تدریج در سایه کم‌توجهی‌های مسولان و مردم، طاقت‌فرسا هم می‌شود.

گارد محیط‌زیست از افرادی تشکیل می‌شود که عمر خود را برای نگهداری و پاسداری از میراث طبیعی ایران صرف می‌کنند. این افراد بر اساس «دستورالعمل خدمتی گارد محیط‌زیست» پس‌ از طی دوره‌های آموزشی،‌ مسئوليت‌ نظارت‌ بر فعاليت‌های توسعه‌ عمرانی و كنترلی، عوامل‌ تخريب‌ يا ترميم‌ و بهسازی آن‌ و نيز مسئوليت‌ اجرای قوانين‌ و مقررات‌ حفاظت‌ از محيط‌ زيست‌ و شكار و صيد را به‌ عهده‌ دارند که عبارتند از ارشد محيط‌‌دار، افسر محيط‌دار، محيط‌دار و محيط‌بان‌، شكاربان‌ (كمك‌ محيط‌‌بان‌)،

ادامه نوشته

آوای پرندگان خاموش  

نام کتاب: پرندگان تالابی خزر جنوبی، مولف: عاطفه عنبرسوز، ناشر: نشر طلایه، چاپ: اول 1390، قطع خشتی متوسط، قیمت: 21000 تومان، 152 صفحه، گلاسه چهار رنگ +سی‌دی


شمار کتاب‌هایی که به فارسی در حوزه محیط‌زیست و به ویژه حیات‌وحش منتشر می‌شوند به طرز تاسف‌باری انگشت‌شمار است. انتشار اثری درباره حیات‌وحش ایران را می‌توان شهابی زودگذر نامید که از گوشه‌ بازار بی‌رونق نشر همچون ستاره هالی عبور می‌کند. در این شرایط نوشتن از نقاط قوت و ضعف اثری که بخشی از میراث طبیعی ایران پهناور را معرفی می‌کند به گونه‌ای مضاعف دشوار می‌شود؛ پرداختن صرف به نقاط قوت، بیان نیمی از حقیقت است و اشاره به کاستی‌ها (حتی در کنار نقاط قوت) ممکن است عده‌ای را از گام نهادن در این عرصه دلسرد کند. اما برای بهبود کیفیت چنین آثار کم‌شماری در آینده چاره‌ای نیست جز واکاوی نکات مثبت و منفی. 

به تازگی کتابی از سوی انتشارات طلایه راهی بازار نشر شده که از نام آن می‌توان

ادامه نوشته

کدام درد محیط‌زیست را باید نوشت؟

دشوارترین مرحله در نوشتن از محیط‌زیست ایران، انتخاب سوژه است. نه این که موضوعی نباشد، چنان شراره‌های تخریب و نابودی به پیکر طبیعت و محیط‌زیست افتاده که نمی‌توان دست به انتخاب زد.

ادامه نوشته

پرندگان تالابی خزر در یک نگاه

کتاب پرندگان تالابی خزر جنوبی تالیف عاطفه عنبرسوز از سوی انتشارات طلایه راهی بازار نشر شده است.


کتاب دربرگیرنده اطلاعاتی است مفید و کاربردی از پرندگانی که در تالاب‌های شمال ایران ممکن است مشاهده شوند. این اطلاعات به طور معمول شامل نام پرندگان (به انگلیسی و فارسی و لاتین)،‌ اندازه، کلید شناسایی، پراکندگی و گاهی صدای آنهاست. اما در کتابی که به تازگی منتشر شده علاوه بر این موارد، نکات مفید دیگری نیز اضافه شده است از جمله طول عمر، تعداد تخم در هر نوبت زادآوری، دوره خوابیدن روی آنها و دوره رشد و آمادگی پرواز جوجه‌ها. این کتاب به همراه یک سی‌دی عرضه می‌شود که در آن ۱۴۰ فایل صوتی از صدای پرندگان معرفی شده قرار دارد.

ادامه نوشته