جشن با روبان سياه
روزهاي پاياني سال به عنوان هفته منابع طبيعي شناخته ميشود؛ عدهاي درخت ميكارند، عدهاي جشن ميگيرند و برخي نيز با ارائه عملكرد خود در فرصتي كه رسانهها در اختيارشان قرار ميدهند اظهار اميدواري ميكنند كه منابع طبيعي بيش از گذشته حفظ شود. چنين ايدهاي البته ستودني است اما به جاي جشن و شادماني براي طبيعت و منابع طبيعي در اين ايام بايد رخت عزا به تن كرد و در سوگ از دست رفتن اين سرمايههاي ملي گريست، شايد لازم باشد براي جشني كه تنها سوگوارهاي است روبان سياه براي قيچي كردن مهيا شود. نگاهي گذرا به اتفاقات سالي كه گذشت روشن ميكند كه منابع طبيعي در ايران تا چه ميزان ناديده گرفته ميشود؛ فاجعه ميانكاله، ماجراي تالاب انزلي، جاده ميانگذر گلستان، سد سيوند و نمكسود شدن پرندگان در درياچه بختگان، مثله كردن خرس و كشتن پلنگ در چندين نقطه، احداث كارخانه پتروشيمي در حاشيه تالاب صوفيكم، ساخت جادهي نور-گرمابدر-تهران و جاده در جنگل ابر، مرگ دلفينها در جنوب، آمار رو به افزايش فرسايش خاك، آلودگي رودخانههاي كوچك و بزرگ، تخريب جنگلهاي شمال و غرب به بهانه توسعه و ... برشهايي از فاجعه غمانگيزي است كه با از دست رفتن منابع طبيعي توام بوده است. در چنين شرايطي چگونه ميتوان با شادماني به جشني براي هفته منابع طبيعي دلخوش بود و به استقبال بهار رفت؟
توسعه و آباداني براي ايران امروز امري انكارناپذير است و هيچ كس را سوداي مخالفت با آن در سر نيست اما بهاي اين توسعه بسيار سنگينتر از آن است كه بتوان به پايداري آن اميدوار بود. تمام آنان كه دلبسته منابع طبيعي هستند آباداني را مترادف توسعه پايدار ميدانند چه در غير اين صورت نه تنها منابع طبيعي از دست ميرود كه در مقابل آنچه نصيب ميشود چند صباحي بيشتر دوام نخواهد داشت. در اين ميان البته علاقمندان پروژههاي صنعتي و عمراني به گزارشهاي ارزيابي زيستمحيطي استناد ميكنند، گزارشهايي كه بيشتر نقش توجيه فعاليتهاي پيشبيني شده را به عهده دارد و مشاوران در راستاي برآورده شدن نظرات كارفرما قلم به دست ميگيرند و گزارشهايي تهيه ميكنند تا مجوزهاي قانوني اخذ شود و كلنگ احداث بر زمين فرودآيد.
براي از دست رفتن منابع طبيعي بايد چارهاي انديشيد با كاشت چند درخت در حاشيه شهرها و انجام اقدامات نمادين امكان بهبود شرايط به وجود نخواهد آمد، پذيرش نگرههاي توسعه پايدار در تمام سطوح تصميمگيري تنها راه چاره است و در صورتي كه تام و تمام اين نگرهها به اجرا درآيند ميتوان با فراغ بال جشن گرفت كه در اين سوي آبها نيز منابع طبيعي به جايگاه واقعي خود دست يافته است.