پرنده‌ای است با قدرت استتار فوق‌العاده، آوایی خوش و پراکندگی وسیع در آسیای جنوب شرقی. علی‌رغم قدرت استتارش، برخی پرنده‌دوستان معتقدند محال است به جنوب شرق آسیا سفر کرد و آن را ندید. این پرنده را بلبل دم زرد (yellow-vented bulbul) نامیده‌اند.

با کمی دقت می‌توان آن را لابه‌لای بوته‌ها و درختان مشاهده کرد. طول بدن بلبل دم‌ زرد در حدود 20 سانتی‌متر است، با صورت سفید و دایره‌ای مشکی دور چشمش که خطی کوتاه آن را به نوک وصل می‌کند. تاج کوچک مشکی رنگی نیز بر فرق سرش دارد. سینه و قسمت شکمی تقریبن سفید است که خطوط قهوه‌ای - زیتونی نامنظمی روی آن دیده می‌شود. انتهای بدنش زرد رنگ است و رنگ پر و بالش نیز قهوه‌ای - زیتونی است. دو جنس نر و ماده این پرنده به هم شباهت بسیاری دارند. رنگ دو طرف صورت پرنده نابالغ مایل به قهوه‌ای و رنگ سینه‌اش خاکستری است که به مرور زمان تغییر می‌کند.


بلبل دم زرد را در اکثر مناطق جنوب شرق آسیا می‌توان مشاهده کرد به جز جنگل‌های انبوه. در واقع زیست‌گاه اصلی آن جنگل‌های مانگرو و درخت‌چه‌های ساحلی است؛ اما با زمین‌های زراعی، پارک‌ها و باغ‌ها نیز سازگاری پیدا کرده‌اند. تنوع غذاهای بلبل دم‌ زرد مهم‌ترین دلیل سازگاری این پرنده شناخته می‌شود؛ هم از گیاهان تغذیه می‌کند و هم از جانوران. گرچه بیشترین علاقه‌اش خوردن میوه‌هایی توت مانند و انجیر در لابه‌لای درختان است اما شهد سایر میوه‌ها را نیز می‌نوشد. گاهی هنگام پرواز از حشراتی که به‌صورت گله‌ای در حال حرکت هستند طعمه‌ای شکار می‌کند و مواقعی نیز پوست درختان را می‌خورد. هنگام تغذیه به‌صورت انفرادی و گاهی جفت دیده می‌شوند اما ممکن است درختان میوه، گله‌ای از بلبل‌ها را به خود جلب کنند. با این حال، موقع استراحت بر روی شاخه، تعدادشان اندک است. بلبل دم زرد بر خلاف سایر اعضای خانواده‌اش گاهی هنگام تغذیه روی زمین نیز دیده می‌شود؛ رفتاری که در سایر بلبل‌ها کمتر مشاهده و گزارش شده است.


بازه زمانی تولید مثل این پرنده طولانی است و از فوریه تا ژوئن را شامل می‌شود. نمایشات جنسی نر برای جلب پرنده ماده، ترکیبی از بال ‌زدن و آواز خواندن است. در این هنگام تاج کوچکش را باز و بسته می‌کند. لانه بلبل دم زرد عمیق و ناودانی شکل است که به خوبی لای برگ‌ها استتار می‌شود اما بسیار شکننده است و آسیب‌پذیر. این پرنده برای ساخت لانه از علف‌ها، برگ‌ها، ریشه درختان و حتا پوست درختان نخل و مو استفاده می‌کند. تصورش هم دشوار است که این پرنده با استفاده از زبان و نوک خود چگونه اجزای لانه‌اش را در کنار هم قرار می‌دهد و مثل یک بافنده قابل، این اجزا را به هم می‌تند. فردی علاقمند به پرندگان، زندگی لحظه به لحظه یک جفت بلبل‌ دم زرد را ثبت کرده است. او در یکی از گزارش‌هایش نوشته بلبل‌هایی که زیر نظر داشته از دستمال کاغذی نیز در لانه‌سازی خود استفاده کرده‌اند.


بلبل دم زرد، دو تا پنج تخم می‌گذارد که رنگ‌ آن‌ها از سفید تا صورتی متغیر و خال‌های قهوه‌ای - قرمز روی آن‌ها به‌خوبی نمایان است. هر دو پرنده نر و ماده روی تخم‌ها می‌خوابند و در بزرگ کردن جوجه‌ها با هم تشریک مساعی دارند. 14 تا 16 روز بعد جوجه‌های لخت و بدون پوشش با چشم‌های بسته از تخم بیرون می‌آیند.


خوشبختانه خطر انقراض، بلبل دم زرد را تهدید نمی‌کند. حضور آن در کنار انسان البته این نگرانی را به‌وجود می‌آورد که رفتار طبیعی خود را از دست بدهد، به زندگی غیرطبیعی عادت کند و مثل بسیاری جانوران دیگر نظیر موش‌ها، کلاغ‌ها و گنجشک‌ها به گونه‌ای مهاجم بدل شود. گونه مهاجم، گیاهان و جانورانی هستند که به دلیل قدرت زیاد سازگاری، می‌توانند سایر رقبا را از حذف کرده و خود یکه‌تاز میدان شوند. جدای از این نگره، می‌توان به تماشای این بلبل نشست و از صدای آن نیز لذت برد.
منتشر شده در مونوريل شانزدهم. (http://monorail-kl.com/PostDetail.aspx?PID=433)

پی‌نوشت: یک بار همین مطلب را بارگذاری کردم، پیغام گرفتم که یکی از لینک‌ها غیرمجاز است. از آنجایی که جز لینک مجله مونوریل، لینک دیگری وجود نداشت نتیجه اخلاقی داستان این است که مونوریل در ایران مسدود شده! قابل توجه دست‌اندرکاران آن مجله.
پی‌نوشت مکرر: عکسی گذاشته‌ام که نه تاج بلبل معلوم است و نه شکم سفیدش!