شهدخور؛ زيبايي و چالاكي توامان
پرندهاي كوچك كه كمتر از 10 سانتيمتر طول دارد، پر جنبش و جوش و چابك است و معمولن در حالي كه منقار كوتاه و خميدهاش را براي خوردن شهد در داخل گلها فرو برده ديده ميشود.
اين پرنده كوچك و پرسروصدا در فارسي (مشابه نام لاتين آن Nectarinia asiatica) شهدخور ناميده ميشود و در انگليسي Purple Sunbird نام گرفته است كه به جز شهد گلها، گاهي از حشرات كوچك و ميوهها نيز تغذيه ميكند. با كمي دقت ميتوان آن را در گوشه و كنار مالزي و حتي در محيطهاي شهري مشاهده كرد.
پر و بال نرها در فصل توليد مثل به طور شگفتانگيزي تغيير ميكند؛ قسمت شكمي به رنگ مشكي و بالها و پشت بدنشان به رنگ سرمهاي متاليك در ميآيد. در اين زمان ممكن است با پرنده ديگري به نام Loten's Sunbird اشتباه گرفته شود. اما اندازه اين پرنده از شهدخور اندكي بزرگتر و نوك خميدهتر و بلندتري دارد، لك زردي زير بال دارد و سينهاش نه سياه بلكه بلوطي است اما فقط در شرايط نوري مناسب رنگ آن قابل تشخيص است.
رنگ پر و بال شهدخور نر در ساير مواقع (به جز فصل توليدمثل) خيلي به مادهها شبيه است. در اين زمان تنها نشانه تشخيص جنسيت اين پرندهها نواري است تيره كه از زيرگلو تا سينه نرها امتداد يافته است و مادهها فاقد آنند. همچنين قسمت پشتي بدن مادهها قهوهاي-زيتوني و قسمت شكمي زيتوني-زرد است كه در قسمت گلو و سينه تيرهتر و به سمت انتهاي بدن كمرنگتر ميشود.

شهدخور در استانهاي جنوبي ايران از بوشهر تا بلوچستان نيز پراكنده است. در واقع غربيترين محل پراكندگي اين پرنده در جهان حاشيه خليجفارس است كه به سمت شرق تا آسياي جنوبشرقي ادامه مييابد. گرچه پرندهاي است كه در ارتفاعات كم و زمينهاي هموار را ترجيح ميدهد اما گاهي در ارتفاع 2400 متري در هند و 1700 متري در همياليا نيز مشاهده شده است. زيستگاه اين پرنده مناطق جنگلي است با اين حال توانسته است با شرايط زندگي شهري نيز سازگار شود و عرصههاي با پوشش گياهي به نسبت متراكم را براي زيستن انتخاب كرده است.
شهدخور در فضاي سبز شهرهاي مالزي نيز قابل مشاهده است. در هر محيطي كه گياهان متنوع و گلداري داشته باشد احتمال تماشاي اين پرنده و حتي عكاسي از آن وجود دارد. اما به دليل پرجنبش و جوش بودنش عكاسي از آن اندكي دشوار است.
فصل زادآوري اين پرنده در جنوب شرق آسيا قبل از فصل بارانهاي موسمي است. شهدخورهاي نر نمايشهاي جنسي خود را با حركات و آواز متفاوتي نشان ميدهند. سر خود را مستقيم بالا ميگيرند، دم خود را مثل بادبزن تكان ميدهند، بالها را تا نيمه باز و بسته ميكنند سينهاش را رو به جلو نگه ميدارند.
در واقع در چنين زماني است كه عكاسي و تماشاي پرندگان از ساير مواقع آسانتر است. در اين موقع اكثر پرندگان نر كمتر از انسان فرار ميكند و رفتاري توام با وقار دارند.
شهدخور لانهاش را به صورت كيسهاي از تار عنكبوت و نوارهاي نازكي از پوست درختان و گياهان ميسازد. اين كار توسط مادهها انجام ميشود كه در واقع از كنار هم قرار دادن اجزاي جمعآوري شده است و در اين زمينه تار عنكبوت نقش مهمي را ايفا ميكند. ساخت لانه گاه تا 15 روز زمان ميبرد. براي اين كه فضاي داخلي لانه مناسب باشد، پرنده ماده داخل آن با بالهاي باز، چرخي در فضاي داخلي ميزند. لانه از شاخههاي پاييني درختان معلق است و جايي كه اطراف آن را اغلب گياهان خاردار فرا ميگيرد. شهدخور ماده يك يا دو تخم ميگذارد و بعد از 15 تا 17 روز جوجهها به دنيا ميآيند. گرچه پرنده نر در لانهسازي دخالتي ندارد اما در تغذيه جوجهها به جفت خود كمك ميكند. شهدخور در اسارت تا 22 سال هم زندگي كرده است.
منتشر شده در نشريه ايرانيان مالزي، مونوريل.