حراج سفر در يك نمايشگاه
سفر همواره جذاب است. آشنايي با ناشناخته و تماشاي ناديدههاي بسياري است كه ميتواند در سبد خاطره قرار گيرد تا جاودانه شود. مانند عطشي است مدام كه درمانيش نيست. مسافرتِ بيشتر، عطشاني بيشتري در پي دارد. خاصه براي آنان كه طعم كشف و دريافتن را چشيدهاند. اما هزينههاي سفر براي گروهي ميتواند هراسناك باشد؛ دانشجويان يا افراد كمدرآمد عليرغم كشش وصفناشدني درونشان، آن را سركوب ميكنند تا هزينههاشان را مديريت كرده باشند. اما در مالزي ميتوان با يك سوم قيمتهاي معمول هم سفر كرد.
در نمايشگاه تورها و آژانسهاي مسافرتي (MATTA Fair) ميتوان به سوي نقطه دلخواه عازم شد با هزينههايي باور نكردني، حضور در نمايشگاه يعني وسوسه شدن براي مسافرت به اقصا نقاط مالزي يا گوشهوكنار جهان. اين نمايشگاه دو بار در سال برگزار ميشود؛ سپتامبر و مارس هر سال در مركز تجارت جهاني پوترا (PWTC). برگزاركننده اين نمايشگاه اتحاديه تورها و آژانسهاي مسافرتي (Malaysian Association of Tour & Travel Agent) است كه به اختصار ماتا ناميده ميشود. ماتا 35سال پيش كار خود را آغاز كرد. در آن زمان 30 شركت گرد هم جمع شدند تا خدمات بهتري به مسافران عرضه كنند اما اينك دوهزار و هفت شركت و انجمن فعال در بازار گردشگري مالزيايي و خارجي عضو آن هستند. تبليغات مربوط به سفر يكي از اهداف اين اتحاديه است. انسجام و اتحاد اعضا، مشاوره با آنان، حكميت كردن بين اعضا در صورت بروز اختلافهاي احتمالي، تشويق آنان براي رعايت استانداردهاي تجارت، مطالعه براي معرفي مناطقِ جديد گردشگري از ديگر هدفهاي اتحاديهاي است كه بر روي فعاليتهاي توريسم متمركز شده است. شايد همين نگرش و نگاه بلندپروازانه بود كه سبب شد صنعت نفت مالزي از سال 2007 به رتبه دوم درآمد اين كشور نزول كند و جاي خود را به صنعت توريسم بدهد.
ماوراي بحار
اقيانوسهاي آبي، ساحلي شني، كوههايي سبز و آسمان نيلگون هر مسافري را وسوسه ميكند. اقامتگاههاي تميز و زيبا، تسهيلات رفت و آمد و خوراك متناسب با ذائقه بر فريبندگي سفر ميافزايد. چنين مسافرتي به رويايي ميماند يك سره شيرين. اما ميتوان در ماتافر اين رويا را تعبير كرد. اگر نمايشگاه سپتامبر از دست برود، ميتوان اميد داشت كه مارس از راه ميرسد. اما پيش از آن بايد تصميم گرفت مقصد سفر كجاست. ازدحام بازديدكنندگان و تعدد پيشنهادهاي غرفهداران در اين نمايشگاه چندان زياد است كه نميتوان در دم مقصد را انتخاب كرد.
در زمان برگزاري نمايشگاه سه روزه تور و آژانسهاي مسافرتي حوالي PWTC شلوغ ميشود. خودروها به دشواري تردد ميكنند. مقابل در ورودي، اتوبوس دوطبقه قرمز رنگي ايستاده است. مشتاقان بر آن سوار ميشوند و از بالاي آن نگاهي به اطراف مياندازند. بادكنكي بزرگ نيز حدود 20 متر بالاتر ديده ميشود گويي قصد دارد باز هم ارتفاع بگيرد و ريسماني سفيد مانع شده است. چند دختر و پسر با لباسهاي تبليغاتي رنگرنگ و آرايشهايي غلو شده با هم گشت ميزنند تا جلب سياحان كنند. بازديدكنندگان با آنان عكسي به يادگار ميگيرند. تابلوهاي قرمز رنگ و كاركنان سرخپوش يك شركت هواپيمايي، نخستين غرفهاي است كه چشمها را به سوي خود جلب ميكند. شركتهاي مخلتف در طبقه همكفِ ساختمان، مسافرت به قارههاي ديگر و كشورهاي دورتر را تبليغ ميكنند. هند، چين و ژاپن، ايتاليا، يونان، اسپانيا، انگليس، مصر، آفريقا، استراليا و ... دور تا دور سالن غرفهها قرار گرفته اند و ميانه آن را ميز و صندلي چيدهاند تا علاقمندان و كنجكاوان بتوانند پاسخ سوالهاي خود را از تبليغكنندگان و غرفهداران دريافت كنند؛ جلب اعتماد مسافر نخستين قدم موفقيت اين شركتهاست.
قيمتها اغواكننده است؛ نُه روز و شش شب سفر به در ايتاليا و كوههاي آلپ يا 10 روز و هشت شب در مصر با چهار هزار رينگيت عملي است. سفر به چين از اين رقم نيز ارزانتر است، هشت روز و شش شب به مقصد پكن تنها با 1400 رينگيت يا مسافرت به شانگهاي با 1188 رينگيت به علاقمندان پيشنهاد ميشود. سفر به استراليا البته از اين هم عجيبتر است؛ اقامت در استراليا براي سه شب و چهار روز از 195 دلار استراليا شروع ميشود. اين رقم تنها شامل سه شب و چهار روز هتل با صبحانه و هزينه رفتوآمد به فرودگاه است. رفتن به اقصا نقاط جهان البته براي ايرانيان اندكي دشوارتر است. برخي از غرفهداران به مجرد دريافتن اين نكته كه مراجعهكننده ايراني است ميگويند در اخذ ويزا نميتواند كمكي بكند حتي براي سفر به چين. اين امر را به مسافر محول ميكنند. در اين ميانه اما اثري از سفر به ايران ديده نميشود. گويا رغبتي نيست تا اين كهن بوم و بر مقصد گردشگران مالزيايي شوند. اين در حالي است كه گاه ميتوان زمينههاي فرهنگي و مذهبي مشتركي را ميان اين دو كشور مسلمان مشاهده كرد.
پيشنهادهاي هوشربا
براي ورود به طبقه دوم اما بايد نُه رينگيت پرداخت و ثبت نام كرد. پس از آن است كه مجوز ورود صادر ميشود با توبره و دستبندي سبزرنگ. روي پيشخوان نشريهاي رايگان نيز ديده ميشود: تراول تايمز. ويژهنامهاي كه در آن ميتوان اطلاعاتي درباره نقاط مختلف به دست آورد از سنگاپور تا مالزي و اندونزي، از چين تا استراليا و مصر. نقاط ديدني مالزي نيز در آن با عكسهاي رنگي و چشمنواز معرفي شده است. سراسر تبليغ و رپرتاژ، با چهرههايي خندان و مناظري سبز و آبي، آتشبازي در نقاط مختلف و غذاهاي گونهگون از نقاط مختلف جهان. براي تورقِ هر شماره آن بايد بيش از يك ساعت وقت صرف كرد و تنوع نقاط معرفي شده در آن به حدي است كه تصميم گيري را دشوارتر ميكند.
ازدحام در طبقه فوقاني بيشتر از سالن تورهاي خارجي است. از هر سه نژاد ساكن در مالزي جمعيتي اينجا ديده ميشود و نميتوان تشخيص داد كدام نژاد اكثريت را تشكيل ميدهند. همه علاقمند به سفر هستند. بازديدكنندگان نيز در اين نمايشگاه پرتعدادند.
غرفههاي ماليشيا توريسم در كنار هم فضايي چشمگير را به خود اختصاص دادهاند. براي سفر به هر نقطه نيز پيشنهادهايي دارند. رقابت ميان شركتهاي توريستي و آژانسهاي مسافرتي بسيار بالاست. غرفهداران اغلب مشغول گفتوگو با مشتاقان سفر هستند و همچون پرندهاي شكاري هر فردي مقابل غرفه پا سست كند، به دامش مياندازند. با بمبباران اطلاعاتي و لبخندي بر لب تلاش ميكنند فرد را متقاعد كنند با تورِ آنان به مسافرت برود يا از طريق آژانس آنان هتلي رزرو كند. در دست بعضي نيز كاغذهايي رنگي ديده ميشود. برخي مصور است و شماري ديگر مملو از اعداد و كلمات. تصورش دشوار است اما براي هر نقطه از مالزي يا كشورهاي پيرامون نظير اندونزي، تايلند يا سنگاپور ميتوان تور گرفت يا هتل اجاره كرد با قيمتهايي ارزانتر از آن چه در وبسايتها درج شده است.
دو شب و سه روز اقامت در هتلي چهار ستاره در جزيره لنگكاوي با صبحانه و خودرو دربست فقط 188 رينگيت. هزينه اياب و ذهاب به اين جزيره با هزينه اقامت آن تقريبا برابري ميكند و اقامت در جزيره تيومان كه در جنوب غرب مالزي واقع شده اندكي گرانتر است. دو روز و سه شب اقامت در هتلي چهار ستاره، با صبحانه و دو وعده ناهار و يك وعده شام تنها 260 رينگيت هزينه دربر دارد. با گشتي بيشتر ميتوان شرايط بهتري هم يافت؛ گشت و گذار در مقصد با قايق يا خودرو، تماشاي زندگي بوميان بدوي يا تورهايي به عمق جنگلهاي باراني و تماشاي حياتوحش منحصر به فرد آن. براي آنان كه به حياتوحش و طبيعت علاقهمند باشد، يا تورهاي ماجراجويانه را ميپسندد نيز بستههاي پيشنهادي متفاوتي وجود دارد. سه شب اقامت در پارك ملي تاماننگارا 430 رينگيت هزينه دارد يا رفتن به مجتمع تفريحي آفاموسا در ملاكا با كمتر از 200 رينگيت براي تماشاي حياتوحش متنوع اما در اسارت.
پيشنهادها جملگي هوشربا هستند و تصميمگيري دشوار مينمايد. گروهي از ايرانيان در گوشهاي مشغول بحثند كه به كجا سفر كنند و كدام آژانس مسافرتي را انتخاب كنند. گفتوگو بينتيجه ميماند. يكي دو تني تصميم ميگيرند و بقيه منصرف ميشوند. براي اين كه عدم تصميمگيري، همهگير نشود برگزار كنندگان چارهاي انديشيدهاند؛ ميزها و صندليهاي پرتعداد را در فضايي قرار دادهاند تا بازديدكنندگان بتوانند بنشينند، فكر كنند و يا با مشاوره به نتيجهاي مطلوب دست يابند.
بهانهاي براي سفر
سياحت آفاق و سير انفس را البته نيازي به بهانه نيست. اهل سفر با نقشهاي در دست و گشتي در اينترنت ميتوانند مقصد را بيابند و گيوهها را وربكشند. اما مشتاقان و علاقمندان را گاه هراسي در دل مينشيند. اين گروه بايد از همه چيز مطمئن شوند تا پا در راه بگذارند. در ماتافر ميتوان از همه چيز مطمئن شد. مشروط بر آن كه تمام جزييات به درستي پرسيده شود. مبلغان شركتها تمام سوالها را به درستي پاسخ ميدهند؛ از چگونگي اياب و ذهاب، وضعيت محل اقامت، راهنما و برنامههايي مختلف حين اقامت. در ماتافر ميتوان هتل و وسيله نقليه و تور را رزرو كرد. براي اين منظور مبلغي اندك از متقاضي اخذ ميشود و پس از آن شش ماه فرصت دارد از اين موقعيت استفاده كند در غير اين صورت پولي كه در نمايشگاه پرداخت كرده مسترد نميشود. البته اين تمام ماجرا نيست. در مواقع پرمسافر (High Season) تا 30 درصد به هزينههاي سفر و اقامت افزوده ميشود. با اين حال در فرصت ششماهه ميتوان روزهايي را پيدا كرد كه هزينهها همان مبالغ تبليغ شده در نمايشگاه باشد. اما براي اين كه مسافران هزينه مازاد نپردازند لازم است حدود سه هفته قبل از سفر با هتل يا توري كه رزرو كردهاند تماس بگيرند و زمان مسافرت را قطعي كنند. در اين تماس ميتوان دريافت چه زماني هزينهها افزايش مييابد و بر اساس آن برنامهريزي كرد.
نميتوان موقعيت سفر ارزان را از دست داد، اما براي به دست آوردن اين موقعيت لازم است از پيش تصميم گرفت و گرنه در ماتافر تصميمگيري با تعدد شركتها و رقمهاي استثنايي كار سادهاي نخواهد بود.
این گزارش برای مجله منوریل چاپ مالزی نوشته شده است.