فيلمهاي حياتوحش از نوع وطني
آنان كه فيلمهاي حياتوحش و طبيعت ايران را ديدهاند بيشك دقت كردهاند كه قابل مقايسه با فيلمهاي بيبيسي، ناشنال جئوگرافيك، ديسكاوري و مانند آن نيست. دلايل بسياري دست به دست هم داده است كه اين فيلمها واجد كيفيت مطلوب نباشند: تجهيزات، تكنولوژي و از همه مهمتر وضعيت طبيعت ايران. شايد يك فيلمبردار ساعتها و روزها و ماهها در مناطق بكر و نيمه بكر براي تهيه فيلمش گشت بزند اما حتي يك پرنده شكاري در حال اوج گرفتن در آسمان آبي نبيند چه رسد به اين كه صحنه شكار پلنگ يا سياهگوش را بخواهد به درستي و بر اساس اصول اوليه فيلمبرداري ثبت كند.
اين گونه كاستيها را در سينماي داستاني پر مخاطب نيز در ايران ميتوان مشاهده كرد. كدام يك از فيلمهاي ايراني از نظر تكنيك و جلوههاي ويژه با فيلمهاي هاليوودي قابل رقابت است؟ جنگ نفتكشها و يا سفر به اچ3 را مقايسه كنيد با تايتانيك يا نجات سربازان رايان. اما فيلمهاي ايراني نظير طعم گيلاس كيارستمي، دايره جعفر پناهي، بچههاي آسمان مجيد مجيدي و ... (چه با سليقه ما جور باشند و چه نباشند) در سالهاي اخير مورد توجه جهانيان قرار گرفتهاند. علت بسيار ساده است: نوع نگاه هنرمندانه به سوژههايي كه دستمايه ساخت فيلم قرار گرفتهاند.
متاسفانه اين نوع نگاه در ميان فيلمسازان ايراني كه از طبيعت ايران فيلم ميگيرند وجود ندارد. اين افراد تنها تصاوير را ثبت ميكنند، اين ثبت حتي مانند ثبت تصاوير خبري و يا گزارشهاي تصويري خبرگزاريهاي وطني هم نيست... تنها ثبت مناظري از طبيعت است كه ميشد به جاي دوربين فيلمبرداري از دوربين عكاسي نيز استفاده كرد، درست همان گونه كه عكسي از خانواده در جشن تولدي گرفته ميشود به يادگار.
بيترديد نيت اين افراد خير است و تلاششان ستودني، اما براي علاقمند كردن مردم به طبيعت بيش از نيت و تلاش به «انديشه» نياز است. چند سال ميتوان اين گزارشهاي تصويري را به «خورد ملت» داد و انتظار داشت مرتب براي دستاندركاران آن هورا بكشند و كف بزنند؟ بالاخره از اين نوع تصاوير هر چند هم زيبا خسته خواهند شد و خيل مخاطباني كه ميشد به عنوان حافظان طبيعت وارد گود شوند، از دست ميروند.
فيلم، نيازمند داستان و سناريو است حتي اگر مستند باشد. ذهني خلاق و فكري پويا لازم است تا از تصاوير، فهرستي تهيه كند و بر اساس آن فهرست، فيلمبرداري انجام شود. سپس در كنار روايتي جذاب، گفتاري دلنشين، موسيقي گوشنواز و تدوين مناسب ميتوان اميد داشت كه فيلم تهيه شده است.