هفتمين رييس سازمان محيطزيست كيست؟
چه كسي سكان كشتي توفانزده محيطزيست ايران را به دست ميگيرد؟
وقتي اسكندر فيروز از پلههاي ساختمان نخستوزيري بالا ميرفت تا طرح حفاظت از طبيعت را در قالب ايجاد يك سازمان جديد به دكتر علي اميني تقديم كند، به ذهنش خطور نميكرد چهار دهه بعد تمام ايدههايش رنگي ديگر بگيرد و سازماني كه بنيانگذارش بود به اسفبار روزي اين چنين بدل شود.
هر چند طرح فيروز در زمان نخستوزيري دكتر علي اميني به ثمر ننشست، اما تلاشهايش باعث شد كانون شكار به سازمان شكارباني و نظارت بر صيد بدل شود كه نقشي مهم در حفاظت از طبيعت ايران داشت؛ سازماني كه كنوانسيون رامسر با شهرتي عالمگير تنها يكي از دستاوردهاي فعاليتهاي آن است. اوايل دهه 50 شمسي فيروز دريافت با شكارباني نميتوان محيطزيست ايران را نجات داد. پس درصدد ايجاد سازمان حفاظت محيطزيست برآمد. بدين ترتيب سازماني جديد در سال 1353 فعاليت خود را در قالب معاونت نخستوزيري آغاز كرد و دامنه وظايفش از شكار و شكارباني فراتر رفت.
اسكندر فيروز كه به حق پدر محيطزيست ايران لقب گرفته، مرداد سال 1356 از رياست سازماني كه بينانگذارش بود كنارهگيري كرد. پس از آن تا پاييز سال بعد منوچهر فيلي به صندلي رياست دستگاه محيطزيست كشور تكيه زد.
پس از انقلاب زمزمههايي از تعطيلي اين سازمان شنيده شد اما عدهاي دلسوز توانستند از عملي شدن اين خواسته ناصواب جلوگيري كنند. سازمان حفاظت محيطزيست به كار خود ادامه داد و يك سرپرست و دو رييس آمدند تا اين كه نوبت به معصومه ابتكار رسيد. او با عنوان رييس سازمان محيطزيست و معاون رييس جمهور نخستين زني بود كه پس از انقلاب به كابينه راه مييافت. انتخاب و عملكرد او مورد انتقادهاي بسياري بود تا اين كه فاطمه واعظجوادي در دولت نهم جاي او را گرفت. گفته ميشود دليل اين انتخاب وابستگي نزديك او به بيت آيتالله جوادي آملي بوده است.
عملكرد زيستمحيطي دولت نهم چنان رقتبار بود كه برخي هشت سال مديريت ابتكار را دوران طلايي محيطزيستِ پسِ از انقلاب ناميدند. در دولت نهم عملا شوراي عالي حفاظت محيطزيست تعطيل شد و بسياري از طرحهاي مخرب محيطزيست با مجوز رييس دولت كار خود را آغاز كردند. فاجعه تالاب پريشان، ساخت كنارگذر انزلي، مرگ دلفينها در خليجفارس، سقوط 14پلهاي وضعيت محيطزيست ايران در سال 2006، فعاليتهاي نفتي در پارك ملي كوير، واگذاري بخشي از تالاب بين المللي هورالعظيم به تشكيلات نفت و ... تنها گوشهاي از عملكرد دومين زن رييس محيطزيست است. يك سال پس از آن كه واعظجوادي ادعا كرد ويرانهاي تحويل گرفته است، همسرش بازداشت شد؛ خبري كه سخنگوي قوه قضاييه نيز آن را تاييد كرد، اما آنچه هيچ گاه به طور رسمي تاييد نشد فساد مالي مجيد يزداني شوهر جوادي بود كه پيشتر نيز در سازمان محيطزيست فعاليت ميكرد اما دلايل خروج اجباري او از محيطزيست هيچگاه مشخص نشد.
تغيير پيدرپي معاونان و انتصاب اقوام و نزديكان در پستهاي مديريتي از ديگر فعاليتهاي واعظ جوادي بود. سخنان ششمين رييس سازمان محيطزيست در جمع ارباب رسانهها كار را به جايي رساند كه غلامحسين الهام گفت: «زياد به سخنان جوادي حساسيت نشان ندهيد چون او تخصصي در محيط زيست ندارد، رئيس سازمان محيطزيست يک زمينشناس است نه کارشناس محيطزيست و به همين دليل گاهي نظراتش را در قالب زمينشناسي ارائه ميکند که رسانهها هم نبايد اين قدر به آن حساسيت نشان دهند».
واعظجوادي، مقابل اجراي تمامي طرحها و اقدامات مخرب زيست محيطي سكوت كرد جز يك مورد و آن ايستادگي در برابر ساخت پالايشگاه بهشهر بود؛ عملي كه باعث شد شايعه بركناري او منتشر شود و همزمان با آن نام نسرين سلطانخواه به عنوان جانشينش به ميان آيد. مدتي بعد و با اعلام نام اعضاي احتمالي كابينه دولت دهم بار ديگر نام سلطانخواه براي رياست محيطزيست ايران در فهرست ارائه شده احمدينژاد ديده شد.
نسرين سلطانخواه متولد 1342 در شهر تهران است كه درجه دكتري رياضيات دانشگاه شريف در كارنامهاش به ثبت رسيده است. پيش از آن كه به عنوان نماينده مردم تهران در دور دوم شوراي شهر فعاليت كند، عضو هيئت علمی دانشگاه الزهرا بوده و در دانشگاه شريف نيز تدريس كرده است. اما نتوانست راي مردم تهران را براي ورود به دور سوم شوراي شهر تهران به دست آورد. او پيشتر يعني در سال 1384 به عنوان فعال ستاد انتخاباتي احمدينژاد با رسانهها گفتوگو ميكرد. اين عضو شوراي شهر تهران پس از روي كار آمدن دولت نهم سمت مشاور رييس جمهور و رييس مركز امور زنان و خانواده را نيز يدك ميكشيد. در همين ايام بود كه مسعود زريبافان عضو ديگر دومين شوراي شهر تهران و معاون احمدينژاد در كابينه دهم، اعلام كرد عضويت در شورا شغل نيست چرا كه او، چمران و سلطانخواه از سوي احمدينژاد براي فعاليت در دولت نهم دعوت شده بودند. اسفند همان سال بود كه سلطانخواه از سمت خود كنارهگيري كرد.
با آغاز فعاليتهاي انتخاباتي هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي نام سلطانخواه در فهرست نهايي جبهه متحد اصولگرايان تهران درج شد. او نتوانست آراي مردم تهران را اين بار براي ورود به مجلس هشتم جلب كند و از ورود به خانه ملت باز ماند، در عوض چهار ماه بعد يعني در تير ماه 87 از سوي احمدي نژاد به عضويت هيات امناي سازمان ملي پرورش استعدادهاي جوان درآمد و هفت ماه بعد رييس موسسه عالي آموزش و پژوهش مديريت و برنامهريزي در معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رييسجمهور شد.
اين روزها نام او كه ارتباط نزديكي با پروين (خواهر محمود) احمدينژاد دارد، علاوه بر رياست سازمان محيطزيست، براي تصدي پست رياست جهاد دانشگاهي نيز شنيده ميشود اما هنوز اعضاي كابينه احمدينژاد نهايي نشده و معلوم نيست سكان هدايت محيطزيست، كه اين سالها چون زورقي به گل نشسته اسير دستان ناكارآمد شده، به چه كسي سپرده خواهد شد.
درج شده در وبسايت راديو زمانه