شهرداري تهران در اقدامي بيسابقه از تلاشگران عرصه محيطزيست در سيسال اخير تقدير كرد. در انتخاب اين افراد چندان كه رسانهها نيز منتشر كردهاند، دانشكده محيطزيست دانشگاه تهران نقشي اساسي داشته است.
مسايل بيشماري را در اين ارتباط ميتوان ناديده گرفت و از كنار آن گذشت؛ نفس برگزاري اين مراسم -كه به عهده سازمان محيطزيست است- يا وزن و مرتبت افراد تقدير شده از آن جمله است. در اين ميان اما سخنان رييس دانشكده محيطزيست دانشگاه تهران بيش از هر نكته ديگري قابل تامل است. او در اين مراسم با اظهاراتي شگفتآور گذشته محيطزيست ايران پيش از انقلاب را تاريك خوانده است، اين در حالي است كه تعدادي از كارشناسان دلسوخته و كهنهكار آن سازمان در اين مراسم حضور داشتهاند. افرادي كه هنوز به ياد دارند با چه دشواري و مشقتي هشت ميليون هكتار از مناطق ايران با حداقل امكانات تحت حفاظت قرار گرفت، محيطبانان چگونه مقابل مانورهاي نظامي در مناطق حفاظت شده ايستادگي ميكردند، كتابها، مجلات و مقالاتي كه براي نخستينبار به دست مخاطبان علاقمند فارسيزبان ميرسيد، طرح ساخت پالايشگاه نفت در نكا چگونه متوقف شد، برنامههاي مديريت مناطق حفاظت شده، مديريت حياتوحش، تصفيه فاضلاب شهرها و صنايع، مطالعات نوار ساحلي جنوبي كشور، احياي تالاب انزلي و ... چگونه با حداقل امكانات انجام ميشد. تفاهمنامه براي حفاظت درياي خزر با شوروي سابق، عضويت در كنوانسيونها و پروتكلهاي مختلف مرتبط با حفظ طبيعت و محيط، برگزاري كنوانيسون رامسر در 1971 و تصويب قوانين و مقررات حفاظت و بهسازي محيطزيست در 1353 از جمله فعاليتهايي است كه به همت كارشناسان با سابقه و دلسوز سالهاي دور محقق شده است.
سخنان نبي بيدهندي نه تنها ناديده گرفتن تلاش افرادي است كه در آن مراسم حضور داشتهاند بل ميتوان آن را به مثابه بيخبري و بياطلاعي رييس دانشكدهاي تعبير كرد كه قرار است درس محيطزيست به جوانان اين مرز و بوم بياموزاند. جاي تعجب است دلسوختگان عرصه حفاظت از طبيعت كه در اين مراسم حضور داشتند به نشانه اعتراض مراسم را ترك نكردند.
نبي بيد هندي البته در خلال سخنانش اشاره كرده است كه پس از انقلاب موسسه مطالعاتی محیط زیست با تغییراتی در اساسنامه سابقش، در دانشگاه تهران شروع به فعالیت جدی در حوزه محیط زیست کرد. اما او اشاره نكرده است كه پيش از انقلاب شمار دانشآموختگان رشته محيطزيست چقدر اندك بود، نيازي كه سبب شد تعدادي افراد واجدالشرايط براي ادامه تحصيل با بورسيه سازمان محيطزيست راهي كشورهاي توسعه يافته شوند و با كولهباري از دانش جديد براي خدمت به كشور بازگردند.
شگفتانگيزتر اين كه رييس دانشكده دانشگاه تهران در بخش ديگري از سخنان خود از نمايندگان مجلس خواسته است سازمان محيطزيست به وزارتخانه ارتقا سطح پيدا كند. اين در حالي است كه سازمان مورد اشاره، زير مجموعه رياست جمهوري و رييس آن معاون رييس جمهور است. آنان كه ساختار سازمان محيطزيست را طراحي كردهاند، ضمن آگاهي از شرايط ايران، به نكته ديگري نيز توجه داشتهاند؛ رييس سازمان محيطزيست در قامت معاون رييس جمهوري ميتواند با ساير وزرا تعامل داشته باشد و اقدامات مخل زيستمحيطي را پيگيري كند. اين ويژگي با تبديل شدن سازمان محيطزيست به وزارتخانه يكسره رنگ خواهد باخت.
چندان كه به نظر ميرسد، محيطزيست موضوعي گسترده و پيچيده است كه با مطالعه چند كتاب نميتوان بر آن احاطه داشت. بررسي تاريخي و سرگذشت محيطزيست، چندان كه سخنان رييس دانشكده محيطزيست نشان داده است، يكي از نيازمنديهاي جامعه امروز است. شايد چنين نگرش و سخناني پس از انتشار كتاب تاريخ محيطزيست ايران، كه جاي خالي آن به شدت احساس ميشود، تغيير كند. مشروط بر آن كه سخنرانان پيش از قرار گرفتن پشت تريبون دست به كتاب مزبور برده و آن را مطالعه كنند.
مطالب مرتبط:
بيانيه هيات داوران
وبلاگ سرباز زمين
خبرگزاري مهر
