گمان مي‌رفت منقرض شده است، به همين راحتي. اما تلاش‌هاي مردي از دياري ديگر سبب شد كورسويي در دل دوستداران طبيعت ايران بتابد كه بعدها به پرتويي پرفروغ بدل شد. ماجرايي كه 51 سال پيش آغاز شد و هنوز نيز ادامه دارد. نجات گوزن زرد ايراني، روندي پر فراز و نشيب دارد. با اين حال نخستين‌ تلاش‌ها براي خروج اين گونه زيبا و باشكوه از دام انقراض در ايران را مي‌توان يكي از بزرگ‌ترين دستاوردهاي نجات جانوران در قرن بيستم ناميد كه كمتر در مجامع بين‌المللي مورد توجه قرار گرفته است. شايد به اين دليل كه پرداختن به چنين موضوعاتي علاوه بر تخصص و دانش جانورشناسي و حيات‌وحش، نيازمند لابي‌هايي است كه دست‌اندركاران حيات‌وحش و دوستداران طبيعت در ايران امروز يا از آن آگاهي ندارند و يا نمي‌توانند قواعد آن را به درستي اجرا كنند.

 فلاش‌بك به چهار دهه پيش
شش هفت ماه پس از آن كه كانون شكار در ايران در اسفند 1335 تاسيس مي‌شود، زيست‌شناسي آلماني با

يوز پلنگ را بسياري هنوز هم در مطبوعات و رسانه‌هاي ايران با پلنگ اشتباه مي‌گيرند كه البته بعد از اين همه مقاله و گزارش چاپ شده به تمام زبان‌هاي زنده و غير زنده دنيا كمي عجيب به نظر مي‌رسد، شايد ديدن يك فيلم كوتاه چند ثانيه‌اي اين اشتباه را برطرف كند!

با اين حال به تازگي كشف جديدي درباره سرعت يوزپلنگ به تصوير كشيده شده است؛ كساني كه فكر مي‌كردند يوز سريع‌ترين دونده جهان است با ديدن فايل تصويري كه در زير لينك آن موجود است مي‌توانند دريابند كه تمام عمر را در اشتباه و جهل سپري كرده‌اند!!!

براي ديدن فيلم كوتاه اينجا را كليك كنيد.

«خيال‌پرداز حقيقت را نزد خود انكار مي‌كند

وضعيت تالاب هامون رقت‌بارتر از آن است كه حتي بتوان برايش مرثيه‌سرايي كرد. بيش از 8 سال خشك‌سالي بهترين بهانه است براي عدم مديريت صحيح منابع آب در اين سامان. اما مهمتر از خشكسالي‌هاي پي‌درپي، آنچه كمتر مورد بحث قرار مي‌گيرد ميزان حقابه ايران است؛ حقابه‌اي كه سال‌هاست برادران افغان از سرازير شدن آن به ايران جلوگيري مي‌كنند. آنان نيز مدتي خشكسالي و مدتي بعد جنگ و نزاع و حضور اجانبِ ينگه دنيايي را بهانه كردند.

از معاهده‌اي كه بين ايران و افغانستان به امضا رسيد تا حقابه هامون‌ها و زادگاه رستم‌دستان رعايت شود،‌قريب 33 سال مي‌گذرد. در زمان

تابستان سال گذشته نگارنده طرحي را با دوستان دانش‌آموخته محيط‌زيست در ميان گذاشت، تشويق كردند كه اجرايش كند. طرح ساده‌اي كه براي بهبود وضعيت محيط‌زيست شايد اندكي چاره‌ساز مي‌بود؛ نشست استادان و كارشناسان طراز اول طبيعت (و نه محيط‌زيست) با رييس‌جمهوري! در واقع مبناي اين ايده آن بود كه بالاترين مقام اجرايي كشور بيشتر با معضلات و گرفتاري‌هاي پيش روي محيط‌هاي طبيعي آشنا شود و هشداري كارشناسانه را دريافت كند كه ميوه توسعه لجام گسيخته به هيچ رو شيرين نخواهد بود.

ابتدا مديرعامل يكي از تشكل‌هاي زيست‌محيطي

«صنوبر‌ها به نجوا چيزي گفتند

و گزمه‌گان به هياهو شمشير در پرندگان نهادند.

ماه برنيامد»^*

زماني طرفداران محيط‌زيست را افرادي با نگرش چپ تشكيل مي‌دادند، امروزه اما اين تلقي يك‌سره رنگ باخته است. آنان كه درك و دريافتي از شرايط پيرامون دارند به اين باور رسيده‌اند كه همگي ساكنان يك زورقند، پس لازم است بدون خط‌كشي‌هاي مرسوم سياسي و جناحي در حفظ اين كشتي سرگردان در درياي متلاطم ويراني‌ها كوشيد.

تنها افرادي تخريب‌هاي محيط‌زيست را در سراسر دنيا جدي نمي‌انگارند كه منافع سرشاري از اين طريق عايد‌شان مي‌شود؛ بنگاه‌هاي اقتصادي و دوستان مشترك‌المنافع‌شان در برابر هر آنچه ممكن است درآمدشان را اندكي كمتر كند، قد علم مي‌كنند و با توسل به حربه‌هاي نه چندان جوانمردانه در تلاشند هر نوع روشنگري را در اين ارتباط به محاق ببرند. يكي از نمونه‌هاي بارز چنين شيوه‌اي را مي‌توان در آلاسكا ديد، آنجا كه مردم

«فريب ظاهر را مخوريد، حتي صديق‌ترين

افراد نيز ممكن است خيانت كنند»

فردريش نيچه

مدتي پيش جريده وزينه همشهري، خبري با عنوان «مصوبه مهم مجمع تشخيص براي رفع تصرف از اراضي طبيعي» منتشر كرد. فحواي خبر حكايت از آن دارد كه «همه اراضي طبيعي تصرف شده قبل و بعد از سال 1365 تحت هر عنواني كه واگذار يا تصرف شده باشد حتي آنها كه از سال‌ها پيش تحت عنوان تعاوني‌هاي مسكن مورد ساخت‌وساز قرار گرفته‌اند به وضعيت سابق بازگردانده مي‌شوند. اين مصوبه اخيرا براي اجرا به دستگاه‌هاي ذي‌ربط ابلاغ شده است».

همچنين در ليد خبر آمده است « مجمع تشخيص مصلحت نظام قانوني را تصويب كرد كه كارشناسان از آن به‌عنوان مهم‌ترين اقدام براي حفظ محيط‌زيست در 50 سال گذشته نام مي‌برند».

در ارتباط از با اين خبر البته دو موضوع قابل

Distance Sampling را شايد بتوان آماربرداري از دور ترجمه كرد، چرا كه در اين شيوه نيازي به گرفتن جانوران نيست بلكه با مشاهده از راه دور و استفاده از فرمولهاي آماري ميتوان تراكم و پراكندگي گونه مورد نظر را محاسبه كرد. آماربرداري از دور با توسعه دادن و اصلاح كردن روشهاي آماربرداري شبكهاي (Quadrate Sampling) به دست آمده است؛ دو روش متدوال آماربرداري شبكهاي عبارتند از آماربرداري نواري (Strip Transect) و نقطهاي (Point Count).

از دشمنان برند شكايت به دوستان

چون دوست دشمن است شكايت كجا برم

ما خود نمي‌رويم دوان از قفاي كس

 آن مي‌برد كه ما به كمند وي اندريم
سعدي

بسياري معتقدند ايرانيان حافظه تاريخي قوي و استواري ندارند. موضوعاتي تلخ و دشوار را خيلي زود فراموش مي‌كنند تا جايي كه ممكن است در مدت كوتاهي دو بار از يك روزن، گزيده شوند. اين موضوع را مي‌توان حتي در مسائلي ساده نظير برگزاري جشنواره‌هاي مربوط به محيط‌زيست نيز مشاهده كرد.

نخست، موزه دارآباد تهران، جشنواره‌اي چهار روزه در شهريورماه برگزار كرد و عنوان آن را «نخستين جشنواره كودك و محيط زيست» گذاشت. در حالي

روش‌هاي گوناگوني براي تخمين جمعيت جانوران وجود دارد كه هر يك براي شرايط خاص و گونه‌اي خاص به كار مي‌رود. به عبارت ديگر نمي‌توان تمام روش‌ها را براي تمام گونه‌ها به كار برد؛ به عنوان مثال روش تخمين جمعيت گوشتخواران با ماهي‌ها و يا علفخواران يك‌سره متفاوت است. طبيعي است انتخاب اشتباه روش و يا اجراي نادرست آن باعث خواهد شد، نتيجه با واقعيت تطابق نداشته باشد. به همين دليل لازم است براي به كارگيري از هر تكنيك، روش‌هاي گذشته و پيش‌فرض‌هاي قديمي را كنار گذاشت و بر روي انتخاب و اجراي روش جديد متمركز شد.

نشانه‌گذاري و دوباره‌گيري

سه نكته براي قرائت بهتر آتش‌نوشت، مي‌تواند مفيد فايده باشد و بسياري از ابهامات با اين سه نكته برطرف خواهد شد:

1- مدتي پيش از دوستي سوال كردم چرا اجازه نمي‌دهد نظرات در وبلاگش في‌الفور به نمايش درآيد و نيازمند تاييد اوست. پاسخش روشن بود: كامنت‌هاي بي‌ادبانه و ناسزاهاي ناروا! اين تجربه خوشبختانه هنوز